PFAS-vrije pannen: welke pan is echt zonder PFAS?
Steeds meer mensen zoeken PFAS-vrije pannen. Logisch, want in de klassieke antiaanbaklaag zit PFAS. Maar welke pan is echt zonder PFAS, wat betekent "PFOA-vrij" op de verpakking en moet je oude pan nu de deur uit? We zetten het op een rij, met wat het RIVM en de Rijksoverheid erover zeggen. We verkopen zelf geen pannen, alleen waterzuiveraars. Daarom kunnen we het eerlijk vertellen.
Kort antwoord
Pannen van gietijzer, plaatstaal, rvs en pannen met een keramische laag zijn PFAS-vrij. In een antiaanbaklaag van PTFE (teflon) zit wel PFAS. Zo'n pan is bij normaal gebruik veilig. Is de laag beschadigd, gooi de pan dan weg. "PFOA-vrij" betekent niet dat een pan PFAS-vrij is.
Geschreven door Tomas, oprichter van Water-zuivering · 4 jaar ervaring met waterzuivering · Bijgewerkt 12 november 2026
Welke pannen zijn PFAS-vrij?
PFAS zit niet in het metaal van een pan, maar in de antiaanbaklaag. De regel is dus simpel: een pan zonder kunststof antiaanbaklaag is altijd PFAS-vrij. Heeft de pan wel een gladde laag, dan hangt het af van het soort laag.
| Soort pan | Zit er PFAS in? | Voordeel | Let op |
|---|---|---|---|
| Antiaanbaklaag van PTFE (teflon) | Ja | Niets bakt aan, weinig vet nodig | De laag slijt en kan slecht tegen krassen en tegen hitte boven 260 °C |
| Keramische antiaanbaklaag | Nee | Wel het gemak van een gladde laag | De laag slijt ook: na een paar jaar bakt er meer aan |
| Gietijzer | Nee | Gaat een leven lang mee, kan heel heet worden | Zwaar, en je moet de pan eerst inbranden |
| Plaatstaal (koolstofstaal) | Nee | Lichter dan gietijzer, wordt met de tijd steeds gladder | Ook inbranden, en niet in de vaatwasser |
| Roestvrij staal (rvs) | Nee | Onverwoestbaar en vaatwasserbestendig | Bak met genoeg vet en laat de pan goed heet worden |
| Geëmailleerd gietijzer | Nee | Geen inbranden nodig, ideaal voor stoven | Zwaar, en emaille kan beschadigen als de pan valt |
Zie je een zwarte, gladde laag en staat er alleen "antiaanbaklaag" op de verpakking? Dan is het bijna altijd PTFE. Dat is de officiële naam van het materiaal dat de meeste mensen teflon noemen. PTFE hoort bij de PFAS.
"PFOA-vrij" is niet hetzelfde als PFAS-vrij
Op bijna elke pan staat "PFOA-vrij". Dat klinkt goed, maar het zegt weinig. PFOA is één stof uit de grote groep PFAS, en die mag in de Europese Unie al jaren niet meer gebruikt worden. Elke nieuwe pan is dus PFOA-vrij. In de antiaanbaklaag van PTFE zit nog steeds een andere PFAS.
Het tv-programma Radar vroeg ruim 18.000 mensen wat ze dachten dat "PFOA-vrij" betekent. Bijna 1 op de 3 dacht dat er dan geen PFAS in de pan zit. Dat klopt dus niet. Wil je zeker weten dat een pan geen PFAS bevat, zoek dan naar de woorden "PFAS-vrij", of kies een pan zonder kunststof antiaanbaklaag. Het verschil tussen de bekendste PFAS lees je in PFOS en PFOA: het verschil.
Is je pan met antiaanbaklaag nog veilig?
Ja, als de laag nog heel is. De Rijksoverheid zegt het zo: gebruik je een pan met antiaanbaklaag volgens de gebruiksaanwijzing, dan is hij veilig voor je gezondheid. Het RIVM legt uit waarom: de PFAS zit vast in de laag, en daardoor komt er bij normaal gebruik maar heel weinig van vrij.
Er zijn twee dingen waar je op moet letten:
- Laat de pan niet te heet worden. Volgens de Consumentenbond beschadigt een PTFE-laag vanaf ongeveer 260 °C. Die temperatuur haal je alleen als je de pan leeg op het vuur zet. Doe er dus altijd eerst iets in.
- Kras niet in de laag. Gebruik een houten of kunststof spatel in plaats van metaal, en geen schuursponsje bij het afwassen.
- Is de laag beschadigd? Dan is de pan volgens de Rijksoverheid niet meer bruikbaar. Lever hem in bij de milieustraat, bij een handelaar in oud ijzer of bij een winkel die pannen inzamelt. Bij het restafval mag ook.

Koekenpan, hapjespan, wok of braadpan zonder PFAS
Welk materiaal het beste past, hangt af van wat je erin maakt. Eén pan voor alles bestaat niet.
Koekenpan zonder PFAS
Voor een ei of pannenkoek is een keramische laag het makkelijkst. Bak je vaak vlees op hoog vuur, dan is plaatstaal of gietijzer een betere keuze.
Hapjespan zonder PFAS
Een hapjespan gebruik je voor sauzen en stoofgerechten. Rvs of een keramische laag werkt hier goed. Zure sauzen, zoals tomatensaus, tasten de ingebrande laag van gietijzer en plaatstaal aan.
Wok zonder PFAS
Wokken doe je op hoog vuur. Daar kan plaatstaal goed tegen. Een antiaanbaklaag van PTFE is hier juist minder geschikt, omdat de pan snel te heet wordt.
Braadpan zonder PFAS
Braadpannen zijn vaak van gietijzer, al dan niet geëmailleerd. Daar zit geen PFAS in. Ze houden de warmte lang vast.
Inbranden: zo maak je zelf een antiaanbaklaag
Een pan van gietijzer of plaatstaal heeft geen laag als je hem koopt. Die maak je zelf. Verhit de pan met een dun laagje olie tot de olie gaat walmen, laat hem afkoelen en herhaal dat een paar keer. Zo ontstaat een donkere, gladde laag die bij elk gebruik beter wordt. Was de pan daarna alleen af met heet water, zonder afwasmiddel, en droog hem meteen af.
Bakpapier zonder PFAS en andere producten in huis
Pannen zijn niet het enige product in huis waar PFAS in kan zitten. Fabrikanten gebruiken het overal waar iets water, vet of vuil moet afstoten. Het RIVM noemt onder meer deze producten:
Bakpapier en voedselverpakkingen
Bakpapier, pizzadozen en fastfoodverpakkingen kunnen PFAS bevatten om vet tegen te houden. Er is ook bakpapier met een laagje siliconen in plaats van PFAS. Staat er niets op de verpakking, vraag het dan aan de fabrikant.
Regenkleding en outdoorkleding
Waterafstotende jassen, ski-kleding en schoenen krijgen hun werking soms van PFAS. Steeds meer merken zetten "PFAS-vrij" of "PFC-vrij" op het label.
Impregneerspray en ski-wax
Hier zit PFAS los in het product. Daardoor komt het volgens het RIVM veel makkelijker vrij dan uit een pan of jas. Er bestaan sprays en wax zonder PFAS.
Cosmetica en verzorging
Kijk op de ingrediëntenlijst. Staat er "fluor" of "perfluoro" in de naam van een ingrediënt, dan kan het een PFAS zijn.
Twee tips van het RIVM die weinig moeite kosten. Wil je weten of er PFAS in een product zit, vraag het dan aan de leverancier: die moet je binnen 45 dagen gratis antwoord geven. En stofzuig en ventileer regelmatig, want PFAS uit producten komt ook in huisstof terecht.
Waar krijg je de meeste PFAS van binnen?
Niet van je pan. Volgens het RIVM krijgen mensen PFAS vooral binnen via voedsel en drinkwater. Producten zoals pannen en kleding dragen bij normaal gebruik weinig bij. Het RIVM schrijft ook dat je aan PFAS in eten en drinkwater zelf weinig kunt doen, terwijl je producten met PFAS wel kunt laten staan.
Een PFAS-vrije pan kopen is dus een goede keuze, vooral omdat er dan minder PFAS gemaakt wordt en in het milieu komt. Maar het lost niet alles op. Hoeveel PFAS er in het kraanwater zit, verschilt per regio. In het westen van het land is dat gemiddeld meer dan in het oosten. Hoe het bij jou zit, zie je in een paar seconden met de PFAS-check op postcode. Meer achtergrond lees je in PFAS in kraanwater en op de PFAS-kaart van Nederland.
Worden pannen met PFAS verboden?
Een paar PFAS zijn al verboden. PFOS, PFOA en PFHxS mogen in de Europese Unie niet meer in producten voor consumenten zitten. Maar er bestaan duizenden andere PFAS, en die mogen nog wel.
Nederland heeft samen met vier andere landen een voorstel ingediend om PFAS in heel Europa te verbieden. Komt dat verbod er, dan mag PFAS niet meer in producten voor consumenten verwerkt worden. Wanneer dat ingaat en welke uitzonderingen er komen, is nog niet bekend. Tot die tijd kies je zelf: een pan zonder PFAS is nu al overal te koop.
Veelgestelde vragen over PFAS-vrije pannen
Welke pannen zijn PFAS-vrij?
Pannen van gietijzer, plaatstaal (koolstofstaal), roestvrij staal en geëmailleerd gietijzer bevatten geen PFAS, omdat ze geen kunststof antiaanbaklaag hebben. Pannen met een keramische antiaanbaklaag zijn ook PFAS-vrij. In een klassieke zwarte antiaanbaklaag van PTFE zit wel PFAS.
Is "PFOA-vrij" hetzelfde als PFAS-vrij?
Nee. PFOA is één stof uit de grote groep PFAS, en die is in de Europese Unie al jaren verboden. Elke nieuwe pan is dus PFOA-vrij. In een antiaanbaklaag van PTFE zit nog steeds een andere PFAS. Alleen als er "PFAS-vrij" op de pan staat, of als de pan geen kunststof antiaanbaklaag heeft, zit er geen PFAS in.
Moet ik mijn pan met antiaanbaklaag weggooien?
Niet als de laag nog heel is. Volgens de Rijksoverheid is een pan met antiaanbaklaag bij normaal gebruik veilig. Is de laag beschadigd of laat hij los, dan is de pan niet meer bruikbaar en gooi je hem weg of lever je hem in.
Komt er PFAS vrij als ik bak in een antiaanbakpan?
Bij normaal gebruik nauwelijks. Wordt de pan te heet, dan kunnen er volgens de Rijksoverheid heel kleine hoeveelheden PFAS vrijkomen. De Consumentenbond noemt 260 °C als grens waarboven de laag beschadigt. Verhit zo’n pan daarom nooit leeg.
Zit er PFAS in bakpapier?
Dat kan. Het RIVM noemt bakpapier als product waarin PFAS kan zitten. Er is ook bakpapier zonder PFAS te koop, meestal met een siliconenlaagje. Staat het niet op de verpakking, dan mag je het navragen bij de leverancier. Die moet je binnen 45 dagen gratis antwoord geven.
Waar krijg ik de meeste PFAS van binnen?
Via eten en drinkwater, zegt het RIVM. Uit producten zoals pannen en kleding komt bij normaal gebruik weinig PFAS vrij. Een PFAS-vrije pan is dus een goede stap, maar het grootste deel van de PFAS in je lichaam komt uit wat je eet en drinkt.
Waar lever ik een oude pan met antiaanbaklaag in?
Bij de milieustraat van je gemeente, bij een handelaar in oud ijzer of bij sommige winkels die oude pannen inzamelen. Dan wordt het metaal gerecycled. Bij het restafval mag ook.
Is een keramische pan beter dan een teflonpan?
Een keramische laag bevat geen PFAS en kan beter tegen hoge temperaturen. Daar staat tegenover dat de laag ook slijt: na een paar jaar bakt er meer aan. Een pan van gietijzer, plaatstaal of rvs gaat veel langer mee.
Benieuwd hoeveel PFAS er in jouw kraanwater zit?
Vul je postcode in en zie hoe het in jouw regio zit. Gratis, en je hoeft niets achter te laten.
Doe de PFAS-check